Giới thiệu công nghệ mặt sóng Wavefront trong kiểm tra mắt cực kỳ hiệu quả

Công nghệ mặt sóng (Wavefront) được phát triển cho phẫu thuật LASIK tùy chỉnh sẽ sớm được sử dụng thường xuyên để chẩn đoán các vấn đề về tầm nhìn trong bài kiểm tra mắt tốt hơn. Những bài kiểm tra thị lực bằng bảng đo thị lực quen thuộc có thể sẽ trở nên lỗi thời. 

Hầu hết những ai đi kiểm tra mắt cũng đều đã được sử dụng một thiết bị gọi là phoropter. Dụng cụ này bao gồm rất nhiều tròng kính với công suất quang khác nhau. Bác sĩ nhãn khoa hay bác sĩ đo thị lực sẽ thay đổi các tròng kính trước mắt bạn và hỏi tròng kính nào tạo hình ảnh rõ nét nhất.

Với cách tiếp cận thông thường này, các thông tin bạn cung cấp cho bác sĩ mang tính chủ quan nhiều hơn, bởi chúng dựa trên những gì bạn nghĩ bạn thấy thay vì những gì bạn thực sự thấy. Tuy nhiên, với đo lường mặt sóng, kết quả xác định được hoàn toàn khách quan, bởi các vấn đề thị lực có thể được xác định tự động bằng cách các sóng ánh sáng đi vào mắt đến võng mạc.

Cách đo đơn kính thuốc thông thường chỉ có thể xác định được những tật khúc xạ như cận thị, viện thị và loạn thị. Vì thế, trong tương lai gần, các công nghệ đo mặt sóng có thể sẽ thay thế cho cách kiểm tra và đo lường truyền thống.

Giống như LASIK tùy chỉnh sử dụng công nghệ mặt sóng có khả năng tạo tầm nhìn rõ nét hơn so với LASIK thông thường, thì kính mắt và kính áp tròng được đo bằng công nghệ mặt sóng này cũng có thể tạo ra hình ảnh hoàn hảo hơn so với các thiết bị cùng chức năng thông thường.

Công nghệ mặt sóng là gì?

Vậy chính xác thì “mặt sóng (wavefront)” có nghĩa là gì? Hãy tưởng tượng rằng ánh sáng được truyền đi dưới dạng một chùm tia. Nếu bạn vẽ các đường vuông góc với các đầu của một chùm tia sáng, bạn sẽ thu được một thứ gọi là bản đồ mặt sóng. Đối với những đôi mắt có tầm nhìn hoàn hảo, mặt sóng thu được sẽ hoàn toàn phẳng. Ngược lại, mặt sóng thu được của một đôi mắt có vấn đề thì sẽ không đều.

cong-nghe-mat-song-Wavefront-kiem-tra-mat
Các hình dạng quang phổ được tạo thành khi một mặt sóng ánh sáng đi qua mắt có thị lực không hoàn hảo

Các loại biến dạng mà mặt sóng này thu được khi nó truyền qua mắt có thể cung cấp những thông tin vô cùng giá trị về các vấn đề thị lực và cách khắc phục chúng.

Kiểm tra mắt sử dụng công nghệ mặt sóng như thế nào?

cong-nghe-mat-song-Wavefront-kiem-tra-mat
Sử dụng sai kế đo lường cách một mặt sóng ánh sáng đi qua giác mạc và thuỷ tinh thể

Sai kế (aberrometry) đo lường cách một mặt sóng ánh sáng đi qua giác mạc và thuỷ tinh thể – là những thành phần khúc xạ (tập trung ánh sáng) của mắt. Các biến dạng xảy ra khi ánh sáng truyền qua mắt được gọi là quang sai và chúng biểu thị các vấn đề về thị lực cụ thể.

Công nghệ mặt sóng chẩn đoán cả các lỗi thị lực bậc thấp và bậc cao qua phân tích cách mắt khúc xạ hoặc tập trung ánh sáng.

Quang sai bậc cao thể hiện các lỗi thị lực phức tạp hơn, trong khi quang sai bậc thấp là những lỗi thị lực phổ biến hơn như là cận thị, viễn thị hoặc loạn thị.

Mối liên hệ giữa mặt sóng và quang sai bậc cao

Trước đây, với các phương pháp kiểm tra mắt thông thường, các bác sĩ chỉ có thể chẩn đoán và điều trị các lỗi thị lực bậc thấp. Các hiện tượng quang sai bậc cao như quang sai hình cầu hay ba lá phần lớn đều bị các bác sĩ mắt bỏ qua bởi không có phương tiện khả thi nào để xác định chính xác hoặc điều chỉnh chúng.

Giờ đây, quang sai bậc cao có thể được xác định chính xác bằng công nghệ sóng và được điều chỉnh bằng loại kính mắt, kính áp tròng, kính nội nhãn và phẫu thuật khúc xạ. Phương pháp này đang ngày càng trở nên quan trọng hơn trong quy trình khám mắt.

Quang sai bậc cao bắt đầu nhận được nhiều sự chú ý hơn bởi chúng được xác định là nguyên nhân gây ra tác dụng phụ sau phẫu thuật LASIK và một số loại phẫu thuật khúc xạ khác. Chúng gây ra ánh hào quang, ảnh bóng ma và một số triệu chứng thị giác khác.

Các loại laser mặt sóng tùy chỉnh mới được sử dụng trong phẫu thuật điều chỉnh thị lực có thể làm giảm một số quang sai bậc cao nhất định, giúp cải thiện tầm nhìn, đặc biệt là trong môi trường ánh sáng yếu như khi lái xe vào ban đêm.

Phép đo mặt sóng được tiến hành như thế nào?

Chẩn đoán mặt sóng của mắt được thực hiện với máy đo quang sai (aberrometer).

 

cong-nghe-mat-song-Wavefront-kiem-tra-mat
Kiểm tra mắt dùng máy phoropter mất nhiều thời gian và kết quả phụ thuộc vào bệnh nhân

Với hầu hết các máy đo quang sai, bạn sẽ đặt cằm của mình vào một điểm tựa trên máy. Sau đó, bạn sẽ được yêu cầu nhìn vào thiết bị và tập trung mắt vào một điểm sáng. Sau một vài giây im lặng (không cần có sự phản hồi từ phía bạn), thiết bị đo mặt sóng sẽ hoàn thành nhiệm vụ của mình và biểu đồ mặt sóng của bạn sẽ tự động được in ra để các bác sĩ theo dõi.

 

Máy sử dụng công nghệ mặt sóng cho kết quả khách quan và chính xác hơn

Nhìn chung, máy đo quang sai đều được sử dụng theo quy trình ba bước:

1. Bởi vì mặt sóng đi qua đồng tử của mắt nên đầu tiên các bác sĩ sẽ đo đường kính đồng tử của bạn. Phép đo này cung cấp một mô hình mặt sóng tham chiếu mô phỏng một đồng tử hoàn hảo về mặt lý thuyết có kích thích tương đương với đồng tử của bạn.

2. Một chùm ánh sáng sẽ được chiếu vào mắt bạn và bị võng mạc phản xạ trở lại. Mặt sóng của ánh sáng bị phản xạ lại sẽ được chụp lại bởi máy đo quang sai. Do không có đôi mắt nào hoàn hảo về mặt quang học, nên tất cả các mặt sóng thu được sẽ ít nhiều đều bị biến dạng.

3. Biểu đồ quang sai của mắt sẽ được tạo ra bằng việc so sánh mô hình mặt sóng thu được với mặt sóng tham chiếu đã được lập trình sẵn và phân tích tất cả các điểm khác biệt giữa hai mô hình. Bằng cách đó, biểu đồ mặt sóng, đôi khi còn được gọi là “dấu vân tay quang học” của riêng bạn sẽ được tạo ra.

Biểu đồ mặt sóng của mắt có ý nghĩa gì?

Khi bạn bắt đầu diễn giải các kết quả của bản đồ mặt sóng của mắt, hãy nhớ rằng mô hình tham chiếu được sử dụng để so sánh là mặt phẳng hoặc hai chiều.

Mặt phẳng tròn này mô phỏng một đôi mắt hoàn hảo về mặt lý thuyết (đối xứng) hoàn toàn khớp với kích cỡ đường kính đồng tử của mắt bạn. Biểu đồ mặt sóng ba chiều thực tế của mắt bạn được tạo ra thông qua việc so sánh với bản tham chiếu này. Sự biến dạng của biểu đồ mặt sóng ba chiều của mắt bạn là do các tia sáng riêng lẻ bị thay đổi khi đi qua mắt vào võng mạc.

Biểu đồ mặt sóng tham chiếu của một đôi mắt hoàn hảo là mô hình phẳng.

Biểu đồ mặt sóng tham chiếu của một đôi mắt hoàn hảo là mô hình phẳng. Hãy chú ý tới cách mô hình ba chiều thực tế mô phỏng một lỗi thị lực trở nên gần như phẳng sau khi mắt được điều chỉnh với phẫu thuật LASIK mặt sóng. (Nguồn: allaboutvision.com)

Những khiếm khuyết trong giác mạc và thuỷ tinh thể có thể thay đổi đường truyền của các tia sáng bằng cách khiến chúng tăng tốc, giảm tốc hoặc bị bẻ gãy (khúc xạ).

Ngoài ra, còn một số vấn đề thị lực khác cũng có thể gây ra quang sai bậc cao, ví dụ như là khô mắt. Khô mắt làm thay đổi lớp màng mỏng bọc phía trước giác mạc (phim nước mắt) dẫn đến việc khúc xạ ánh sáng. Bên cạnh đó, bệnh đục thuỷ tinh thể, sẹo trên bề mặt nhãn cầu do phẫu thuật mắt hoặc chấn thương mắt cũng có thể gây ra quang sai bậc cao hay vấn đề về điều tiết tập trung của mắt.

Dựa vào sự đa dạng của các mô hình mặt sóng, hiện nay đã có hơn 60 loại mô hình quang phổ khác nhau được xác định và phân loại tương ứng với các bệnh về mắt.

Các phép đo mặt sóng

Các phép đo mặt sóng xác định các vấn đề về thị giác có thể được tính toán theo nhiều cách khác nhau. Hiện nay, phương pháp được sử dụng phổ biến nhất là một biểu thức toán học gọi là “đa thức Zernike”.

Phương pháp đo mặt sóng phổ biến nhất là dùng biểu thức toán học “đa thức Zernike”.

Từ khi được phát triển bởi nhà vật lý học người Hà Lan Fritz Zernike vào năm 1934, đa thức này đã chứng minh được sự phù hợp trong việc đo lường các mô hình mặt sóng.

Mỗi đa thức Zernike tính toán các quang sai tồn tại ở một điểm cụ thể trong mặt sóng ánh sáng sau khi chúng đi qua mắt. Tổng các đa thức Zernike tương đương với các mô tả của quang sai và các lỗi khúc xạ của mắt.

Kết quả của các đa thức được tổng quát hoá dưới dạng một đơn kính thuốc Zernike và một bản mô phòng chi tiết của mô hình mặt sóng bị quang sai. Trên cơ sở kết hợp chúng với nhau, ta thu được biểu đồ mặt sóng, hay còn được gọi là “dấu vân tay quang học” của riêng bạn.

Cách sử dụng biểu đồ mặt sóng

Bản đồ mặt sóng là một mô tả chính xác và đầy đủ về tất cả các quang sai có khả năng gây ra các vấn đề thị lực. Bác sĩ mắt sử dụng bản đồ mặt sóng làm cơ sở để điều chỉnh thị lực cho riêng bạn bằng nhiều phương pháp khác nhau như phẫu thuật khúc xạ (LASIK), sử dụng kính áp tròng, kính nội nhãn hay kính mắt.

Hãy nhớ rằng việc đạt được mặt sóng hoàn hảo là không thể bởi không hề có đôi mắt nào là hoàn hảo cả. Kể cả việc bị chẩn đoán với một số quang sai bậc cao nhất định cũng không hề đáng lo lắng, trừ khi mức độ của quang sai gây ra các vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng tới thị lực như khả năng nhìn trong điều kiện ánh sáng yếu.

Giới thiệu: Minh Quỳnh

Minh Quỳnh là một bác sĩ giỏi của Eyelight Việt Nam. Với 10 năm kinh nghiệm trong ngành phẫu thuật mắt, tôi tự hào đem đến kiến thức về đôi mắt sáng cho người Việt!

Bình luận bài viết này

0 Chia Sẻ
Chia Sẻ
Chia Sẻ
Ghim